Het LIFE IP Deltanatuur programma

In LIFE IP Deltanatuur experimenteren en leren we door middel van veldprojecten. Daarbij stellen we drie vragen centraal: - hoe zorgen we voor een samenhangende aanpak? - hoe krijgen we de verantwoordelijkheden scherp? – hoe benutten we optimaal de kansen in de regelgeving?

We zoeken telkens naar een aanpak waarin deelbelangen niet op zichzelf staan, maar op elkaar worden afgestemd. Waar natuurbelang wordt meegenomen in de verschillende uitvoeringsprogramma’s. Want samenhang in de uitvoering zorgt voor evenwicht tussen de belangen van veiligheid, waterkwaliteit en natuur.

We streven naar een goede verdeling van verantwoordelijkheden. LIFE IP Deltanatuur helpt directbetrokkenen bij het scherp krijgen van hun rollen en verantwoordelijkheden. Vaak zijn die versnipperd en verdeeld over meerdere partijen. Wij bevorderen hierin inzicht en duidelijkheid.

De activiteiten van het LIFE IP Deltanatuur programma zijn op te delen in de volgende categorieën:

  • Ontwikkeling van een gedachtengoed/geïntegreerde aanpak (A-acties). Een beschrijving van deze A-acties vind je hieronder.
  • Uitvoering van veldprojecten (C-acties). Deze veldprojecten bevinden zich rondom de vijf grote wateren die verspreid liggen over heel Nederland: van de Noordzee, de Waddenzee en het IJsselmeer tot de Zuidwestelijke Delta en de grote rivieren.
  • Acties gericht op verspreiding, verbreding, aansluiting, versterking en borging
  • Acties gericht op monitoring van voortgang en resultaten
  • Acties gericht op communicatie en kennisdeling
  • Programmamanagement, financiën en rapportage aan de EU

A2 - Synergie - Integrale aanpak beleidsprogramma's

Wat is er nodig om natuuropgaven integraal onderdeel te laten zijn van grote waterprogramma’s en zo synergie te bereiken? Hoe worden water en natuur een gouden koppel?

Het gaat om programma’s voor waterkwaliteit (Kaderrichtlijn water, Kaderrichtlijn Mariene Strategie), waterkwantiteit (Deltaprogramma Zoetwater) en waterveiligheid (Deltaplan Waterveiligheid met onder meer het Hoogwaterbeschermingsprogramma, Deltaplan Ruimtelijke adaptatie) en gebiedsagenda’s (MIRT).

Worden de huidige mogelijkheden voor synergie goed benut? Welke belemmeringen in synergiebereik ervaart men in de uitvoering van het waterbeleid? Is het nodig aanpassingen door te voeren in de grote waterprogramma’s en zo ja, welke aanpassingen dan (kaders, sturing, organisatie, et cetera)?

Kan de Delta-aanpak Grote Wateren gaan gelden als voorbeeld van gewenste samenwerking voor meer synergie tussen natuur- en wateropgaven? Op deze vragen zoekt deze programma-actie antwoorden en handelingsperspectieven. Dat gebeurt met behulp van deskstudies, analyses van uitvoerders in het waterbeheer en input van veld-acties. Deze programma-actie genereert ook overzichten van grote waterprogramma’s en hun mogelijkheden voor synergie bij integrale aanpak van water- en natuuropgaven.

A4 - Onderzoekagenda's

In deze programma-actie staat het stroomlijnen van de onderzoeksbehoeften van LIFE IP-projecten centraal. Doel is eventuele overlap en mogelijke verbindingen te identificeren. Op deze manier is het ook mogelijk de beschikbare kennismiddelen effectiever en efficiënter in te zetten.

Het uiteindelijke doel is de juiste kennis op het juiste moment beschikbaar te krijgen om daarmee bij te dragen aan een succesvol verloop van de beoogde LIFE IP-activiteiten. In het kort staat het opstellen van een onderzoeksagenda en het jaarlijks up-to-date houden daarbij centraal.

Hiervoor worden eerst de onderzoeksbehoeften van de verschillende veld-actiehouders in kaart gebracht. Die worden vergeleken met de kennis die er al is of ontwikkeld wordt binnen bestaande programma's.

Een mijlpaal is het opleveren van de eerste onderzoeksagenda LIFE IP. In de loop van de programmaperiode wordt periodiek gerapporteerd over de onderzoeksresultaten. Ook komt er een overzicht van de beschikbare kennis. Dit overzicht wordt regelmatig geactualiseerd.

A1 - Governance - Samenwerken in de grote wateren

Deze programma-actie richt zich op samenwerkingsvraagstukken. Voor elke veldactie brengt het de stand van zaken rond samenwerken in beeld op basis waarvan een interventieanalyse wordt opgesteld, gebaseerd op de ondersteuningsvragen die de acties hebben aangeleverd. Indien nodig wordt ondersteuning verzilverd. In 2018 en de jaren daarna volgt jaarlijks contact, waarin per veldactie de samenwerking en de startsituatie onderwerp van onderzoek en gesprek zijn.

Het is uniek dat het thema samenwerking onderwerp van gedachtewisseling is. Overleg over samenwerkingsvraagstukken en oplossingen komt uiteindelijk alleen maar ten goede aan de natuur. Zo is bijvoorbeeld eind 2016 vanuit deze programma-actie in de gaten gehouden of er dwarsverbanden zijn gelegd met andere belangrijke stakeholders en met andere actiehouders van het LIFE IP.

Een voorwaarde voor goede samenwerking is om in een vroeg stadium de boer op te gaan. Niet eerst van A tot Z iets uitdokteren, maar meteen anderen laten meedenken. Een dergelijke houding zit over het algemeen niet in ons DNA. Deze LIFE IP Deltanatuur programma-actie hoopt er aan bij te dragen dat dit gemeengoed gaat worden.

A3 - Versterking en verbreding van LIFE IP Deltanatuur activiteiten

Het kerndoel van deze programma-actie is om de verbinding te zoeken met andere (nieuwe) partijen buiten het programma om de geïntegreerde aanpak die binnen LIFE IP wordt ontwikkeld enerzijds te verspreiden en anderzijds ook zelf te verrijken met ideeën, maatregelen en projecten die nu nog geen onderdeel zijn van het programma.

Dit gebeurt door middel van wederkerige kennisuitwisseling. Vanuit het gedachtengoed dat wordt ontwikkeld en vanuit de lessen die geleerd worden uit de veldacties, wordt actief de verbinding gezocht met stakeholders en programma’s die niet direct gerelateerd zijn aan het LIFE IP Deltanatuur programma.

Dit kan leiden tot het toevoegen van nieuwe projecten en thema’s in het LIFE IP programma zelf, of het in beeld brengen en verder laten aanhaken van complementaire acties.

Het doel van kennisuitwisseling staat centraal.

A5 - Strategie voor natuur in de grote wateren

Het uiteindelijke doel van deze programma-actie is het gezamenlijk opstellen van een gedragen strategie voor natuur in de grote wateren in 2022. Deze strategie moet duidelijk maken wat de opgaven zijn in het kader van Natura 2000 en op welke manier deze gerealiseerd worden.

Daarbij hoort een concreet actieprogramma, waarin de opgaven, knelpunten en belemmeringen staan. Optimalisering van de samenwerking tussen overheden en het erbij betrekken van relevante stakeholders is hierbij van groot belang.

Om die samenwerking en uitwisseling mogelijk te maken, komt er vanuit de verschillende veld-acties input. Zij geven antwoord op specifieke vragen. Die informatie zal gedurende het hele proces bijdragen aan de strategie. Gedacht wordt bijvoorbeeld aan een 'hoofdstuk' in de strategie over gebiedsfondsen, vismigratie of andere concrete input uit de veld-acties.

Andere bouwstenen zijn de Delta-aanpak Grote Wateren, de Natuurambitie Grote Wateren, evaluatie van de eerste cyclus beheerplannen, maar ook bijvoorbeeld het traject rondom robuuste natuur.