Gerelateerde blogs

Samenwerken aan gebiedsontwikkeling in Smakterbroek

    Fieke Meijer
    • Iedereen (publiek zichtbaar)
    • 28
    Door Fieke Meijer in de groep Platform 17 dagen geleden
    Samenwerken aan gebiedsontwikkeling in Smakterbroek

    Dat je vanuit een waterschap kunt meekoppelen op initiatieven van andere partijen en zo gezamenlijk natuurontwikkeling een boost kunt geven in de planvorming, bewijst het mede door LIFE IP Deltanatuur ondersteunde Gebiedsontwikkeling Smakterbroek-project. We interviewden projectleider Erik Opdam over zijn project bij Waterschap Aa en Maas en de lessons learned.

    Kun je kort aangeven waarover jullie project gaat?

    “Het gebied Smakterbroek is een van nature laaggelegen verzamelpunt van water met een authentiek terrassenlandschap dat al van oudsher zorgt voor veiligheid tegen hoogwater in de onbedijkte Maas aan de oostkant en de herstelde Vierlingsbeekse Molenbeek aan de westkant. Vanwege de extreme neerslag van de laatste jaren is er kans dat dit gebied als eerste gebied in de regio overstroomt. Zo zorgden de hevige regenbuien in 2016 al voor veel wateroverlast in het gebied, vooral bij de dorpen Holthees en Smakt. Door klimaatverandering gaan dit soort piekbuien vaker voor overlast zorgen wanneer er geen maatregelen genomen worden.

    Tegelijkertijd spelen er in dit bijzondere gebied andere belangrijke opgaven zoals natuurontwikkeling in het Natura 2000 gebied Boschhuizerbergen, het Landgoed Geysteren in het zuiden en de Maasheggen in het noorden, is er de uitdaging van grondwaterbeheer en zijn er de economische belangen rondom recreatie, toerisme en kleinschalige landbouw. Om die reden moest er een strategisch integraal plan komen voor de aanpak van de klimaat- en Natura 2000 problemen van dit gebied. Hiervoor zijn we als waterschap Aa en Maas samen met perceeleigenaren, inwoners en ondernemers op zoek gegaan naar ruimte voor water en een goede combinatie van landbouw, wonen en natuur. En we hebben hier op de grens van Brabant en Limburg te maken met twee gemeenten, twee Provincies, twee waterschappen en Rijkswaterstaat.”

    Wat maakt jullie project zo bijzonder?

    “Het bijzondere aan de aanpak voor de gebiedsontwikkeling van Smakterbroek is dat we als waterschap niet zijn begonnen met onze eigen opgaven voor beekherstel en waterberging, maar op zoek zijn gegaan naar initiatieven van anderen (perceeleigenaren, inwoners, ondernemers, andere overheden) waarop we kunnen meekoppelen. We zijn als waterschap deze keer zonder een heel uitgewerkt voorstel, maar juist heel open en met een nog lege “kaart” een gebied in gegaan en zijn aan bewoners en andere belanghebbenden (de gemeenten Boxmeer en Venray, de provincies Noord-Brabant en Limburg, het waterschap Limburg, Staatsbosbeheer, Limburgs Landschap, bedrijven en agrariërs) gaan vragen wat zij willen met het gebied. We hebben gezocht over de grenzen heen en hebben verschillende partijen samengebracht.

    Daarbij hebben we veel geïnvesteerd in het betrekken van de verschillende stakeholders bij de ontwikkeling van het gebied. We zijn samen aan de slag gegaan met het maken van plannen, werken interbestuurlijk samen om nieuwe natuur en landschappen in een relatief klein gebied te creëren en kijken daarbij ook naar de mogelijkheden die de natuur zelf biedt voor het opvangen van de gevolgen van klimaatveranderingen; de nature based solutions.”

    Wat is de status van jullie project nu?

    “De afgelopen periode hebben we gefocust op de stakeholdersanalyse en de inventarisatie van de verschillende behoeften en ideeën. Dit hebben we onder meer gedaan door bijeenkomsten te organiseren met bewoners, bestuurders en agrariërs. In deze bijeenkomsten werd intensief geparticipeerd door de verschillende deelnemers en van hun inzichten en bevindingen hebben we vier video-compilaties gemaakt. Deze korte video’s vind je op de website en zijn door de deelnemers positief ontvangen: de verschillende partijen laten de video’s en hun bijdragen zien aan de mensen in hun eigen omgeving. Op deze manier hebben we belangen samen kunnen brengen en gaan we nu richting het maken van de keuzes door het bestuur.”

    Wat zijn de plannen voor de korte en lange termijn?

    "Deze zomer leveren we een toekomstvisie op met daarin verschillende deelprojecten die getoetst zijn op uitvoerbaarheid in geld en grond. Het inrichtingsplan maakt deel uit van de door LIFE IP Deltanatuur ondersteunde pilotfase van de gebiedsontwikkeling Smakterbroek. De realisatie van de deelprojecten gaat daarna plaatsvinden. Er wordt ondertussen onder meer hard gewerkt aan de uitwerking van het plan voor de Campagnebeek en voor de waterberging zijn er plannen om dit met nature based solutions op te vangen, we hebben hiervoor ook een eerste contact gelegd met de door LIFE IP Deltanatuur ondersteunde Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers.

    Een recente ontwikkeling die gevolgen heeft op langere termijn in dit gebied is dat het Deltaprogramma Rivieren studeert op hoogwaterveiligheid van de Maas op lange termijn (2050 en verder) en welke maatregelen nodig zijn voor het hele dijktracé vanaf de Limburgse grens tot voorbij Den Bosch. Ook omdat we voor dit bijzondere gebied commitment van zo veel partijen hebben weten te realiseren voor een oplossing die rekening houdt met het huidige landschap, de natuur, het tegengaan van wateroverlast en met de economische belangen, zou een landelijk top-down besluit over hoogwaterveiligheid voor een groter gebied weerstand kunnen oproepen. We hebben deze lange termijn landelijke ontwikkelingen goed bekeken, zodat we onze plannen kunnen uitvoeren als no-regret-maatregelen.”

    Dit is een goed voorbeeld van hoe verschillende programma’s uit kunnen pakken in een concreet gebied. Op welke manier draagt LIFE IP Deltanatuur bij aan jullie project?

    “Een belangrijk voordeel van LIFE IP Deltanatuur is dat we de ruimte hebben gekregen om te pionieren met de governance-aanpak. We hebben met veel partijen kunnen samenwerken aan de gebiedsontwikkeling. Daardoor is het draagvlak beter dan als we met een vooraf uitgewerkt plan waren gekomen. Deelname aan LIFE IP Deltanatuur helpt ook zeker bij het aanvragen van andere subsidies: we kunnen melden dat we ook gesteund worden door LIFE IP van de EU. Je komt dan toch anders binnen. En de door LIFE IP Deltanatuur georganiseerde Mutual Gains Approach Workshop en de Masterclass Politiek-bestuurlijke beïnvloeding vanuit het veld hebben zeer bruikbare inzichten opgeleverd.

    Daarnaast hebben we baat bij de ondersteuning door de actie A1 van het Programma, geleid door Wendy Olivier en door de ondersteuning via haar door het bureau P2. Met de hulp van een onafhankelijk gespreksleider hebben we binnen het waterschap hierdoor een gezamenlijk standpunt kunnen formuleren over het gesignaleerde governance-vraagstukken. Dit heeft ons geholpen bij de aanpak van de ontwikkeling van het gebied en bij het signaleren van knelpunten in de sturing, zoals met het waterveiligheidsprogramma. Op deze leerervaringen kan in Smakterbroek, maar ook landelijk en in volgende programma’s weer verder gebouwd worden.”

    Wil je meer weten over het gebiedsproces in Smakterbroek en op de hoogte gehouden worden van de ontwikkelingen? Bekijk dan de video’s op de website van Waterschap Aa en Maas.

    Fotocredits: Waterschap Aa en Maas

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers