Gerelateerde blogs

  • Blogs
  • Platform
  • Verbindingen tussen het Integraal Riviermanagement Programma en LIFE IP Deltanatuur

Verbindingen tussen het Integraal Riviermanagement Programma en LIFE IP Deltanatuur

    Fieke Meijer
    • Iedereen (publiek zichtbaar)
    • 46
    Door Fieke Meijer in de groep Platform 130 dagen geleden
    Verbindingen tussen het Integraal Riviermanagement Programma en LIFE IP Deltanatuur

    Om op een klein oppervlakte als Nederland zorgvuldig om te gaan met de beschikbare ruimte, is een integrale benadering die rekening houdt met de verschillende belangen een must. In dit kader is het onlangs gestarte Integraal Riviermanagement Programma (het IRM) een interessante ontwikkeling. Hierover interviewden we Leen Kool, senior beleidsmedewerker bij de directie Natuur & Biodiversiteit, Cluster Grote Wateren en Wadden van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.

    “Het Integraal Riviermanagement Programma is niet het eerste programma dat zich richt op de aanpak van de rivieren. Wat is het verschil tussen dit programma en het programma Ruimte voor de Rivier?”

    “Het verschil is tweeledig. Het eerste verschil is de fase waarin de programma’s zich bevinden. Ruimte voor de Rivier is een programma dat nu grosso modo afgerond is, wat de maatregelen en projecten betreft. Het Integraal Riviermanagement Programma staat nog in de steigers en het programma zelf moet nog ingericht worden. Er zijn nu ideeën verzameld over hoe het programma zou moeten worden en er wordt nu geprobeerd om dit in de hele besluitvormingstrajecten ook te laten neerzetten.

    Ten tweede inhoudelijk. Bij Ruimte voor de Rivier lag de focus op twee hoofddoelstellingen: hoogwaterveiligheid en ruimtelijke kwaliteit. In het Integraal Riviermanagement Programma is het de bedoeling dat meerdere opgaven centraal komen te staan: waterveiligheid, scheepvaart, ecologische waterkwaliteit & natuur, zoetwatervoorziening en de ruimtelijke economische ontwikkelingen. Die laatste heeft een regionale insteek. Waar het bij Ruimte voor de Rivier echt alleen om hoogwaterveiligheid en ruimtelijke kwaliteit ging, is het bij het IRM de bedoeling dat expliciet de Rijksdoelstellingen een leidraad zijn voor het programma. Een afwegingskader zal duidelijk moeten maken wat we wel en wat we niet gaan doen en op welke manier.

    Het IRM is er dus nog niet, er wordt nu hard gewerkt om een beleidskader te ontwikkelen, een soort afwegingskader. Want je hebt dan wel doelstellingen, maar hoe kom je dan uiteindelijk tot een goede afweging? Wellicht dat alle doelstellingen niet in één gebied samenkomen. Het is ook niet nodig om het totale riviersysteem aan te pakken. Maar de afweging van wanneer wel, wanneer niet, wat moet dan zwaar wegen, wat moet minder zwaar wegen en welke afwegingen spelen daarbij een rol, dat hele bouwwerk moet nog in elkaar gezet worden.”

    “Eén van de doelstellingen van het IRM ligt op het gebied van ecologische waterkwaliteit en natuur. Het programma zit nog in de startfase, maar kun je al een beetje inschatten in welke mate er in het IRM aandacht aan natuur besteed wordt?”

    “Als je kijkt naar het IRM zoals het nu ingericht gaat worden, dan is ecologische waterkwaliteit & natuur één van de hoofdopgaven. Waardoor we voorzien dat problemen die zich voordoen bij die  opgaven, opgelost moeten gaan worden. Maar dat begint ook met de vraag “wat is dan die opgave voor natuurkwaliteit?” Het er alleen aan denken, is in mijn beleving niet genoeg. Want als je zegt “we denken eraan”, dan ben ik er niet. Dan wil ik ook weten “waar moet dan aan gedacht worden?”.

    Er ligt ook een verbinding met de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW). Waarin we uitdrukkelijk kijken naar waar de opgaven liggen die we moeten aanpakken om naar de toekomst toe ook een ecologisch systeem te hebben in de grote rivieren dat robuust is en wat ook de klimaatveranderingen die op ons afkomen, kan opvangen. Met name door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Staatsbosbeheer en Wageningen Universiteit wordt er nu aan gewerkt om dit in beeld te krijgen.

    Daarnaast is er voor natuur een extra opgave bijgekomen, de droogte. In het systeem van de grote rivieren hebben we ons altijd voornamelijk gefocust op de hoogwaterpieken, die zijn het meest risicovol en meest gevaarlijk. Maar afgelopen zomer heeft voor het eerst de droogte zich gemanifesteerd. En dit heeft heel veel gevolgen voor het systeem van de rivieren. Hier wordt ook vanuit ecologische optiek hard over nagedacht: wat betekent die droogte als we het doortrekken naar de toekomst toe voor de natuur en voor de inrichting van de systemen? En hoe kunnen we die ontwikkeling zo goed mogelijk opvangen?”

    “Eén van de LIFE IP Deltanatuur projecten is de Waal-Maas-connectie, dit is tegelijkertijd een hotspot voor het IRM, hoe zit dit precies?”

    “De natuurverkenning Grote Rivieren die we al hebben liggen, willen we nog een slag concreter maken. Van een visie naar opgaven, doelen en wat je dan uiteindelijk wilt gaan realiseren. In die analyse maken we gebruik van zogenaamde hotspots. Hotspots zijn de locaties in het systeem van de grote rivieren waar je het altijd goed doet. Als je daar ingrijpt dan moet je het ook met de nodige kennis en stand van de ecologie en natuur doen. En als je dat dan goed doet, dan heb je ook voor de natuur een plek waar je heel veel winst kunt behalen in het bereiken van je doelstellingen.

    Eén zo’n hotspot is inderdaad de locatie waar de Maas en de Waal elkaar bijna raken. Het zijn twee gescheiden watersystemen en de Waal ligt een meter of twee hoger dan de Maas. Je hebt daar dus veel verloop en ecologisch gezien is het uitermate interessant vanwege dat hoogteverschil en de twee riviersystemen die bij elkaar komen.

    In het verleden zat er een verbinding tussen de Waal en de Maas en daar zit ook de kwaliteit van de ecologie. Nu zijn de Waal en de Maas helemaal afgedijkt en gescheiden van elkaar. We zouden die verbinding weer willen herstellen vanuit ecologische overwegingen. Maar ook, en je neemt dat daarin in feite ook mee, voor de drinkwatervoorziening. Bij heel veel laag water lopen we namelijk de kans dat de voor de drinkwatervoorziening van het westen zeer belangrijke Maas, die een regenrivier is, geen water meer gaat leveren. Door de connectie weer te herstellen, kun je ook die drinkwatervoorziening veilig stellen op de momenten dat de Maas niet kan leveren, dan kun je het water uit de Waal laten komen. Dat is een achterliggend idee.

    Ook voor hoogwater kun je deze redenering houden, dan ontlast je namelijk de Waal waar vele malen meer water overheen gaat dan over de Maas. En uiteindelijk verderop in het systeem, in de buurt van de Biesbosch worden die systemen al met elkaar verbonden. Dus wat je dan doet, is die verbinding meer stroomopwaarts leggen met alle effecten die dit ook heeft op ecologie.

    Vandaar dat de Waal-Maas-connectie voor het IRM een hotspot is en in LIFE IP Deltanatuur opgenomen is als veldproject. In dit project worden de ecologische waarde en het bestuurlijk vraagstuk onder de aandacht gebracht. Want het idee van de Waal-Maas-connectie is niet van gisteren, dit bestaat al heel lang. Maar om allerlei redenen is de verbinding nooit gerealiseerd. En daarom willen we ook, via LIFE IP Deltanatuur, de governance-kant goed onder de loep gaan krijgen.”

    Foto: Rijksoverheid - Fotograaf: Rob Poelenjee

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers